BLADMUZIEK (42)
winter 2014
door Pieter Kuijper

HET OPPOSITIETYPE: ZWARTE SCHIJF GEBLOKKEERD DOOR WITTE DAM
versperring na motiefspel,afgekort vm
deel 4c3: witte dam op een los veld, zwarte schijf op veld 36 (3)


Versperring van de doortocht van een zwarte schijf op veld 36 door een witte dam op los veld
Een aantal voorbeelddiagrammen, drie keer versperring en een horizontale oppositie

http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/a.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/b.PDN
deze wel deze ook wel
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/c.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/d.PDN
en deze ook wel maar deze niet
In de juli rubriek kreeg u het afgelopen jaar veertien motiefbewerkingen van dam tegen schijf versperringen te zien met de witte dam eindigend aan de bordrand; in oktober werd een begin gemaakt met de meer uitzonderlijke gevallen waarin de dam los op het bord finisht. Eerst kwamen de moeilijke dingen aan de beurt, de zwarte themaschijf op de velden 16,25,26 en 35. Daar viel voor een Hollandse jongen geen complete reeks van te fabriceren, de oogst bleef beperkt tot een serie van wederom veertien. Maar (zie het voorbeelddiagram) met de zwarte schijf op 36, de doelgroep van de rubriek van vandaag, dat is een ander chapiter; die klus is behapbaar.
De lange lijn teltt acht niet-randvelden, slechts zes daarvan komen in aanmerking voor behandeling in de rubriek van vandaag: de witte dam strandt op de velden 10,14,19,23,28 of 32. Veld 41 is afvallig om voor de hand liggende redenen, er wordt daar niet versperd maar prijsgegeven. En ook veld 37 komt eigenlijk niet in aanmerking, want z36/wD37 (dia rechtsboven) is weliswaar een geval van versperring maar dan wel een als 'horizontaal' gespecificeerde, en dat onderwerp is al uitbehandeld in Bladmuziek 31, editie tweede kwartaal 2013 (beluister desgewenst nog eens uit die oude speeldoos met name diagram 28). Hoewel in feite dus een gepasseerd station geef ik toch in deze aflevering als ten slotte twee niet onaardige duootjes met dam op 37 zijnde uitvloeisel van motiefspel.
De overige mogelijkheden leveren twaalf problemen op, steeds een a-tje (als de zwarte themaschijf al van meet af aan op veld 36 staat) en een b-tje (als ie pas tijdens de ontleding op zijn plek terecht komt). Bovendien doet er zich een bijzonderheid voor, want soms blijkt er motiefspel denkbaar waarbij zwart de keuze heeft met welke eindpositie los op het bord hij de witte dam wenst op te zadelen. Van die optionele gevallen heb ik vier exemplaren meegesorteerd, de dia's 35,36,41 en 42.
Maar voor de officiele tentoonstelling begint even aandacht voor het volgende. Afgelopen april, in bladmuziek 38, meldde ik:
Dam tegen schijf versperring met de witte dam op een plaats grenzend aan een randveld is in theorie niet 'scherp' bewerkbaar. Er is evenwel een uitzondering, en wel z36/wD10; de laatste zet van de witte dam is in dat geval onomstotelijk 4-10. Maar een behandeling van dat idee lukt zonder voorafgaand motiefspel niet geloofwaardig (ik gaf een ridicuul zes om vier standje dat hieronder als eerste diagram onder nummer 29 terugkeert). Meer valt er niet van te maken, dacht ik, en met een inactieve zwarte op 36 die al bij aanvang op het bord staat is het technisch zelfs geheel onuitvoerbaar.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/29.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/30.PDN
29 30
29. 29-23(19x30), 35x4(38x36), 4-10
Ik memoreer: de witte dam op het losse veld 10 is een zeer exceptionele optie als wegversperring van een zwarte schijf op 36.
Die slotstand is alleen maar met motiefspel te bereiken, tenzij je van idiotie houdt. En dit is zonneklaar zo'n vlaag van mataglap.
30. 33-28(23x32), 35-30(13x35), 49-44(35x49), 48-43(49x38), 41-37(32x41), 36x4(27x36), 4-10
Tijdens het gisten in de bovenkamer besprong mij de brainwave dat z36/wD10 zonder motiefspel te doen zou moeten kunnen zijn als je in de beginstand dammen toelaat. Dus als een mens maar voldoende bereid is om aan zijn zwaktes toe te geven.
Daarom dit plaatje van een plaatje, dat voor wie de knarsende hersenpan niet schuwt met losse handen oplosbaar is.
Opgave Motief Commentaar
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/31.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/31a.PDN
31. 47-42(38x27), 22x31(23x43), 49x7(13x22), 7-2
motiefspel: (22-27), 1x4(27x36), 4-10
Dat wit niet mag wachten met de promotieschuif kan je als leek nog wel bij elkaar tellen, geniepiger is het dat dam halen op veld 1 geen zoden aan de dijk zet.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/32.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/32a.PDN
32. 32-28(23x41), 42-37(41x32), 38x7(26x37), 49-44(40x38), 33x31
motiefspel: (18-23), 29x18(13x22), 7-2(22-27), 1x4(27x36), 4-10
Dezelfde motiefstand wordt in dit geval door zwart eigenhandig voorbereid.
Zoals gezegd is het empirisch onmogelijk z36/wD10 te bewerken met een passieve zwarte motiefschijf.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/33.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/33a.PDN
33. 37-31(26x28), 30-25(20x29), 34x1(45x34), 1x45
motiefspel: (3-9 a), 15-10(5x14), 25-20(14x25), 35-30(25x34), 45x14
Wit begint kwistig en houdt er een dam plus drie tegen vier aan over. De opdringerige vrije schijf op 36 mag nu niet bewegen; daar hij geen behoefte voelt om tegen een overmacht te strijden maakt zwart liever een argeloze beweging in het achterland, waarna wit scherp kan (en ook wel moet) afwikkelen. Mocht zwart er de voorkeur aan geven toch de oversteek te wagen (a), dan dient in die poging hout te worden geļnvesteerd: (5-10), 15x13(36-41), maar hoera, ook deze variant gaat vlijmscherp uit: 13-9(3x14), 25-20(14x25), 35-30(25x34), 45x46. De ware zwarte masochist kiest voor het langste lijden en speelt (9-13) maar wit bezet met zijn dam de lange lijn en na (13-18), 23x1(36-41), 1-23(41-47), 35-30 staat er een vangstelling klaar.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/34.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/34a.PDN
34. 32-28(23x21), 47-41(36x38), 49-43(38x49), 40-35(49x40), 45x3
motiefspel: (33-39), 31-27(21x32), 26-21(17x26), 3x34(26-31), 34-48(31-36), 35-30(25x34), 48x14
De zwarte schijf op veld 36 lijkt al klaar te staan, maar wordt door een van het rechte pad afdwalende collega vervangen.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/35.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/35a.PDN
35. 49-44(40x27), 23x21(16x27, de volgorde doet er niet toe), 30-25(14x23), 25x5
motiefspel: (31-37), 5x2(37x46), 47-41(46x8), 2x19
In het motief plakt zwart zich in arren moede een weg naar de teloorgang. De schijf op 36 is een leegloper maar zorgt wel voor een meerslagmomentje.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/36.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/36a.PDN
36. 43-39(34x32), 44-39(35x33), 29x18(19x30, moet wel), 15-10(13x22), 10-4
motiefspel: (22-27), 4x35(27x36), 35-19
Voor zijn goedkope wandeling naar dam heeft wit geen gids nodig. Het plakkertje naar veld 36 roept herinnering op aan dia 31.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/37.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/37a.PDN
37. 13-9(3x32), 38x7(29x47), 21x3(2x11), 49-44(40x38), 48-42(34x43), 42x33(47x29), 15-10(5x14), 3x49 abc
motiefspel: a (24-30), 45-40(35x44), 49x19 b (24-29), 45-40(35x44), 49x23 c (36-41), 45-40(35x44), 49x46
Een klaterend probleem, de witte dam op het in de beginstand bezette veld 3 slaat in als een bom en zijn zwarte collega op 47 wordt arglistig uit het veld geruimd. En dan het K?-motief (daarin kan trouwens zwart 36 ook op veld 31), de eerste bewerking van dit standje dateert van 12 september 1981 in mijn probleemrubriek van indertijd in Damnieuws Oostelijk West-Friesland.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/38.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/38a.PDN
38. 23-18(12x23), 33-38(23x41), 42-37(41x32), 44-39(34x43), 49x9(4x13), 25x34(40x29), 15x4
motiefspel: (11-16), 4x40(16x36), 40-49 en vervolgens het minidiaatje links.
Eerst met schijf 25 achterwaarts slaan en dan pas naar dam op 4, anders sla je de plank mis. Na zwarts troosteloze (11-16) durft de witte dam eventjes de gevarenzone op te zoeken, vervolgens krijgen we het bekende abc-tje.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/39.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/39a.PDN
39. 48-43(37x30), 29-23(31x11), 23x3(16x27), 3x7(1x12), 6-1
motiefspel: (12-18a), 1x23
Toegegeven: heel mager motiefspel en a: ja ik weet het, zwart kan ook nog guller de pijp aan Maarten geven (36-41), 1x46.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/40.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/40a.PDN
40. 47-41(36x47), 26-21(47x20), 25x14 (vanaf nu doet de volgorde er niet meer toe, bijvoorbeeld 19x10), 34x25(45x34), 39x30(35x24), 25-20(17x26), 20x9(4x13), 15x4
motiefspel: (32-38), 4x7(38x40), 7x45(26-31), 45-7(1x12), 6-1(31-36), 1x23
Van de motiefstand, die een aangeklede en uitgekookte verdieping is van de slotfase van dia 39, werd al eerder een bewerking vertoond in DOWF van 21 april 1984. Ook nu weer vindt er op veld 36 een wisseling van de wacht plaats.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/41.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/41a.PDN
41. 26-21(37x19), 21x5
motiefspel: (24-30), 5x6(30x50), 31x22(50x17/11), 6x28
De zaak stond al op scherp, maar na de beginzet zwelt het meerslageffect aan tot een kleine bandjir. Na het uitrazen daarvan gaat zwart plakken en moet de witte dam naar veld 6.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/42.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/42a.PDN
42. 29-23(18x40), 27-21(25x43), 22-18(13x33), 24x4(15x24), 4x35
motiefspel: (3-8), 35x2(11-16), 2x11(16x36), 11-28
Naar mijn smaak het lekkerste hapje uit de serie van vandaag. De wegtrekker (11-16) werd voor het eerst opgediend in 1973 door (wie anders dan) Jan Scheijen.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/43.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/43a.PDN
43. 49-44(22x42), 44x2
motiefspel: (42-47), 20-14(9x29), 47-42(47x33), 40-34(29x40), 25-20(15x24), 2x28
of, indien de zwarte dam in plaats van naar 33 naar 38 slaat , met de finish van de witte dam op veld 32
Na een nietszeggende inleiding komen we direct in de motieffase terecht, en die is gelukkig heel wat interessanter.
Deze nozellarf, in de selectie opgenomen omdat ik niks beters vond met 36 al ter plekke) wordt op dia 44 uitvergroot.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/44.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/44a.PDN
44. 47-42(38x36), 29x27(22x42), 44x2 en vervolgens verloopt het identiek aan nr 43.
De wat gekledere versie van het vorige diagram biedt inderdaad meer inhoud, maar over de uitleg van de diagramstand durf ik niet naar huis te schrijven (zwart kroop met 14-19 tussen, wit deed 49-44, zwart sloeg naar 8, wit gooide met 15-10 er nog een presentje tegenaan, en zwart sloeg toen onnozel 4x15).
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/45.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/45a.PDN
45. 28-22(17x28), 34-29(23x34), 32x3
motiefspel: (34-39), 3x26(39-43), 26-21(43-49), 21-16(49x35), 45-40(35x49, want anders …), 37-32(49x27/21), 16x32
Een Haarlemmertje met subtiele consequenties.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/46.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/46a.PDN
46. 15-10(28x48), 38-33(4x15), 33-29(24x33), 30-25(48x30), 35x4(45x34), 25-20(15x24), 31-27(22x31), 4x2
motiefspel: (31-36), 26-21(16x27), 2x32
Jammer dat die ellendelaar op 45 er zo vogelvrij bij staat.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/47.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/47a.PDN
47. 16-11(15x33), 11x4
motiefspel: (33-39), 4x31(39x48), 31-26(48x30/25), 40-34(30/25x31), 26x37
Het stelt niks voor, behalve de clou, en die is natuurlijk dat de witte dam tegen schijf 36 aan slaat.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/48.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/48a.PDN
48. 38-33(26x40), 33x11(6x17), 29x18(40x20), 25x3
motiefspel: (35-40), 3x26(40-44), 50x39(45-50), 37-31(50x13/9/4), 31-27(13/9/4x31), 26x37
Met zijn eerste zet bewerkstelligt wit een spektakel dat automatisch uitmondt in de motiefstand. Die heeft een verrassende damvangst in petto: 37-31-27 !!
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/49.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/49a.PDN
49. 38-33(29x36), 34-29(23x34), 32x3
motiefspel: (34-30), 3x26(40-44), 49x40(35x44), 50x39(45-50), 43-38(50x31), 26x37
Een lekker plaatje, maar de afwikkeling is dermate eenvoudig dat menige clubspeler de klus met losse handen klaren kan. Zodra Kees de eerste zet heeft gevonden is ie klaar.
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/50.PDN
http://www.damclubpurmerend.nl/pdn/42/50a.PDN
50. motiefspel: (23-28), 1x3(28x48), 3x26(48x31), 26x37
Zwart heeft zojuist het achteruitruiltje naar 24 genomen, en dat blijkt foute boel.